Libia

W starożytności tereny dzisiejszej Libii zamieszkiwane były przez plemiona berberyjskie. Od VIII wieku p.n.e. Fenicjanie zaczęli zakładać tam swoje kolonie. W VII wieku p.n.e. północno-zachodnie wybrzeże stanowiło wschodnią prowincję Kartaginy, północno-wschodnie zaś było kolonią grecką. Od I wieku p.n.e. ziemie Libii podbili Rzymianie i utworzyli trzy prowincje: Trypolitanię, Cyrenąjkę i Fazzan, których nazwy funkcjonują do dziś. Następnie przeszły one pod panowanie Bizancjum. W VII wieku n.e. dotarli tu Arabowie, którzy podbili terytorium dzisiejszej Libii, zislamizowali je i zarabizowali; włączyli je najpierw do kalifatu Omajjadów, a następnie Abbasydów. W następnych wiekach rządziły tymi ziemiami coraz to inne dynastie władców arabskich. Przez cztery wieki (od XII do XVI w.) Trypolitania i Fazzan znajdowały się we władaniu dynastii tunezyjskich,a Cyrenajka pod rządami władców egipskich. W tym czasie wybrzeża libijskie były bardzo niebezpieczne, stały się bowiem bazą piratów, którzy stąd napadali na statki płynące po Morzu Śródziemnym. W XVI wieku sułtan Turcji włączył terytorium libijskie do imperium osmańskiego. W latach 1711-1835 władcy tureccy z dynastii Karamanli zapewnili tym ziemiom szeroką autonomię, a Cyrenajka została odrębną prowincją turecką, przekształconą w XIX wieku w księstwo muzułmańskie pod protektoratem Turcji. W XIX wieku walkę z panowaniem tureckim podjęła sanusijja, purytańska sekta bractwa muzułmańskiego, która także prowadziła świętą wojnę - dżihad - z Włochami, kolejnymi zdobywcami tych ziem podczas wojny włosko-tureckięj w latach 1911-1912. Całkowitą kontrolę nad krajem Włosi przejęli w latach trzydziestych naszego stulecia, zmuszając koczowniczą ludność do stałego osadnictwa. W latach 1922-1931, po dojściu do władzy faszystów, nasiliły się działania pacyfikacyjne Włochów przeciwko rdzennej ludności. Podczas II wojny światowej sekta sanusijja pomogła aliantom wyprzeć włoskiego okupanta i w roku 1942 krainy Trypolitania i Cyrenajka przeszły pod militarną kontrolę Wielkiej Brytanii, a Fazzan - Francji. W roku 1947 podpisano traktat pokojowy, w którym Włochy zrzekały się praw do Libii. Dwa lata później (1949) Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło rezolucję o przyznaniu Libii niepodległości. W tymże roku Zgromadzenie Narodowe Libii wybrało przywódcę sekty sanusijja, emira Cyrenajki Idrisa, na króla (jako Idris I) Zjednoczonego Królestwa Libii. W roku 1951 zostało ono proklamowane jako niepodległe państwo: najpierw jako federacja, a od 1963 roku jako państwo jednolite. W 1953 roku Libia weszła w skład Ligi Państw Arabskich. W roku 1964 powstał ruch na rzecz niezależności gospodarczej i politycznej od brytyjskiego i amerykańskiego kapitału. Pięć lat później (1969) doszło do wojskowego zamachu stanu, w wyniku którego obalono monarchię i proklamowano republikę. Głową państwa został pułkownik Muammar al-Kaddafi. W roku 1977 uchwalono nową konstytucję i zmieniono nazwę państwa na Libijską Arabską Dżamahiriję Ludowo-Socjalistyczną. Przywódca libijski do połowy lat osiemdziesiątych udzielał poparcia międzynarodowemu terroryzmowi, zwłaszcza zaś nacjonalistycznym ugrupowaniom palestyńskim. Libia jest w tym regionie świata jednym z bogatszych państw, o wysokiej stopie życiowej obywateli. Bogactwo zawdzięcza eksploatacji zasobów ropy naftowej. W 1989 roku wraz z Algierią, Mauretanią, Marokiem i Tunezją utworzyła Związek Państw Maghrebu.